Διαχωρίζεται το έργο από τον καλλιτέχνη; Μπορούμε να γελάμε με τον Louis CK;

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΤΕΧΝΕΣ

Διαχωρίζεται το έργο από τον καλλιτέχνη; Μπορούμε να γελάμε με τον Louis CK;

Διαχωρίζεται το έργο από τον καλλιτέχνη; Προφανώς.
Η ίδια η τέχνη είναι μια υποσυνείδητη και μη πλήρως κατανοήσιμη διαδικασία, που δε θα εξηγήσουμε εδώ τώρα.
Ο καλλιτέχνης είναι απλά ένα υποχείριο αυτής της διαδικασίας, κάποιος που καταφέρνει να απορροφήσει με το υποσυνείδητό του, τις βαθειές φοβίες, τις ανάγκες, τις ανησυχίες, τα θέλω και τα όνειρα των ατομικοτήτων μιας κοινωνίας, να τα αναμοχλεύσει ύστερα μέσα του και να τα προσφέρει πίσω στην κοινωνία, στο κοινό, σαν μια νέα αυτόνομη οντότητα.
Μια οντότητα στην οποία μπορεί να καθρεφτιστεί ο μέσος θεατής, γιατί τον εμπεριέχει.
Εμπεριέχει ένα κομμάτι του ακριβώς όπως το συλλογικό ασυνείδητο δομείται από τα ασυνείδητα όλων των μελών μιας κοινότητας.

Αυτό είναι ο γνήσιος καλλιτέχνης, κάποιος που είχε την τύχη, το ταλέντο αν θέλετε να μπορεί να έχει καλύτερη θέση στη θέαση, στην αποκάλυψη του συλλογικού ασυνειδήτου.
Το ότι έχει καλύτερη θέα όμως δε σημαίνει ότι έχει και καλύτερη κατανόηση του τι κάνει.
Η κατανόηση είναι δουλειά του φιλοσόφου.
Πόσους καλλιτέχνες έχετε δει που δεν μπορούν να εξηγήσουν, δεν μπορούν να ορίσουν αυτό που κάνουν;
Something is happening here but you don’t know what it is, do you Mr Jones?

 

 

Είναι λάθος να απαιτείς από τον κάτοχο του ταλέντου, τον καλλιτέχνη, να έχει την ανάλογη ευφυΐα ή την ανάλογη ηθική.
Και είναι χειρότερο λάθος το να θαυμάζεις έναν καλλιτέχνη για την ευφυΐα, την ηθική ή την πολιτική του στάση, δίνοντας έτσι μεγαλύτερη απήχηση στο έργο του αν αυτό δεν το αξίζει.
Γιατί η τέχνη υπάρχει για να εξαγνίζει, όχι για να μας παρουσιάζει αυτά που μας βολεύουν, αυτά που θέλουμε να πούμε, αλλά δεν έχουμε δυνατή φωνή.
Γιατί τα θέλω μας είναι επιλογή της λογικής μας, ενώ η καθάρια τέχνη υπακούει στο συναίσθημά μας, στο υποσυνείδητό μας που καμία σχέση δεν έχει με τα θέλω μας.

Ένα έργο τέχνης άπαξ και δραπετεύσει από τον καλλιτέχνη, αποκτά δική του υπόσταση και αναπλάθεται ξανά και ξανά μέσα από τη διαφορετική ανάγνωση του κάθε θεατή, μέσα από τη διαφορετική ανάγνωση που του δίνει κάθε φορά ο διαφορετικός χρόνος, η διαφορετική κοινωνία, η διαφορετική συνθήκη μέσα στην οποία παρουσιάζεται στο κοινό.

Οπότε αφού το έργο διαχωρίζεται από τον καλλιτέχνη δεν είναι κακό να ποστάρουμε αστεία bits του Louis CK ή να ακούμε Σφακιαννάκη πχ στη χώρα μας, ή να διαβάζουμε Νίτσε;
Όχι. Όχι. Και ναι.
Τι κάνει τη διαφορά στις παραπάνω περιπτώσεις; Ο χρόνος.
Όταν το έργο και ο καλλιτέχνης συνυπάρχουν τότε η δυναμική του έργου δίνει δυναμική στο λόγο του καλλιτέχνη που μπορεί να είναι ένας μαλάκας.
Ο Νταλάρας έχει φωνάρα, ο Φιλλιπίδης τρομερό υποκριτικό ταλέντο. Αυτό δε σημαίνει ότι είναι έξυπνοι.
Ο Τσιάρτας έπαιζε πολύ εγκεφαλικό ποδόσφαιρο, είχε αντίληψη. Αυτό δε σημαίνει ότι είναι έξυπνος.
Ο ακροατής του Σφακιαννάκη (τα τραγούδια του οποίου πιστεύω προσσεγγίζουν καλύτερα από οποιουδήποτε άλλου αυτό που λέμε λαϊκότητα τα τελευταία 30 χρόνια) είναι πολύ φυσιολογικό να ειδωλοποιήσει το Σφακιαννάκη.
Και όταν ο Σφακιαννάκης θα βγει να αθωώσει τη δολοφονία Φύσσα  χρησιμοποιώντας τη δυναμική που του προσφέρει το έργο του, εν δυνάμει οπλίζει συνειδήσεις και χέρια.
Το αίμα θυμάτων χρυσαυγιτών είναι στα χέρια του Σφακιαννάκη.

Καταπιεσμένοι σεξιστές που γελάνε με τα σεξιστικά αστεία. Παρένθεση. Τα σεξιστικά αστεία έχουν διπλή ανάγνωση. Αναλόγως με τον τρόπο που θα ειπωθούν είτε θα είναι όντως σεξιστικά είτε θα θίξουν τους ανθρώπους που σκέφτονται σεξιστικά παρουσιάζοντάς τους σαν καρικατούρες.
Ο καταπιεσμένος σεξιστής όμως δε θα το καταλάβει αυτό. Θα γελάσει επειδή θα τα θεωρήσει κατά βάσει σεξιστικά.
Και το πιο πιθανό είναι να υπερασπιστεί το Louis CK και να νιώσει όλο αυτό που γίνεται σαν ένα ακόμα χτύπημα στην πατριαρχία, την οποία στο μυαλό του μεταφράζει ως κανονικότητα, αφού μέσα σε αυτήν μεγάλωσε.

Ο Νίτσε στα τελευταία του βιβλία έχει τη φράση “Ο Πόντιος Πιλάτος ήταν ο πιο σωστός στη Βίβλο. Τι ένας Εβραίος λιγότερος, τι ένας περισσότερος; Ας νίψει τα χέρια του.” και παραπέρα “Πρέπει να κάνουμε επιτέλους τη χάρη στους ανόητους και τους παρίες της σκέψης να τους απαλλάξουμε από τη μιζέρια τους”
Στην ουσία τέτοιες παρανοϊκές φράσεις που έγραφε στα τελευταία του πριν πάθει breakdown υποκίνησαν τον Ναζισμό. Αλλά παράλληλα ο Νίτσε υποκίνησε όλη τη σύγχρονη ψυχολογία, πυροδότησε και ενέπνευσε τον Αϊνστάιν, έθεσε τις βάσεις της κοσμοθεωρίας του σύγχρονου κόσμου.

Ο χρόνος πέρασε πάνω από τον Νίτσε, τον σούρωσε και διαχώρισε τα παρανοϊκά συμπλέγματά του από τις ιδιοφυείς παρατηρήσεις και σκέψεις του. Και σήμερα είναι όχι μόνο ακίνδυνο, αλλά επιβεβλημένο να τον μελετήσει κάποιος.
Βασικά όλοι τον μελετάμε από κατώτερους συγγραφείς τύπου Γιάλομ ή Καζατζάκη, που φέρνουν τη σκέψη του στα μέτρα μας.
Ο χρόνος πέρασε πάνω από τον Σοπενάουερ, ξέβρασε τα φιλοβασιλικά του φρονήματα και μας άφησε με τη φιλοσοφία του για τον άνθρωπο.
Πέρασε πάνω από τον ακροδεξιό Σεφέρη, από τον Έζρα Πάουντ, από τον Σωκράτη (που μαθητές του έκαναν τις δικτατορίες στην Αθήνα), από τον φιλομαφιόζο Σινάτρα, από το τζογαδόρο, παθολογικά υβραιολόγο, Μότσαρτ.
Πέρασε από πάνω τους ο χρόνος.
Δεν τους ξέπλυνε εξ ολοκλήρου, αλλά πέτυχε να τους διηθήσει και να αποσπάσει ύστερα ατόφιο και καθάριο το έργο τους. Ανεπηρρέαστο.
Κάτι που με έναν καλλιτέχνη του σήμερα δεν μπορεί να γίνει.

Ας αφήσουμε λοιπόν τα παιδιά μετά από 100 χρόνια να απολαμβάνουν τα φάουλ του Τσιάρτα, να διαβάζουν Αρκά,
τα καγκούρια του μέλλοντος να χορεύουν Σφακιαννάκη και τους θεατρόφιλους να γελάνε με Louis CK.
Εμείς δώσαμε..

 

 

Facebook Comments
(Επισκέφθηκε 397 φορές)
Hobo with a pen

Hobo with a pen