Η έκθεση ως μέσο κάθαρσης. Ο ψυθοθεραπευτικός ρόλος της στις κηδείες.

ΙΔΕΕΣ ΤΕΧΝΕΣ

Η έκθεση ως μέσο κάθαρσης. Ο ψυθοθεραπευτικός ρόλος της στις κηδείες.

Βάρβαρο έθιμο οι κηδείες. Έχεις χάσει τον άνθρωπό σου και αναγκάζεσαι να περνάς ώρες με το νεκρό σώμα του μες στο σπίτι, να συναναστρέφεσαι με ένα μάτσο κόσμο, πολλούς αγνώστους σε σένα, και εν τέλει να βλέπεις τον άνθρωπό σου να θάβεται μες σε δύο μέτρα χώμα. Ποιος ο λόγος να το περνάς αυτό; Ποιος ο λόγος να υποβάλεις ένα παιδί σε αυτή τη διαδικασία;
Όλοι έχουμε κάνει ή ακούσει αυτή τη σκέψη.
 
Παρόλα αυτά οι κηδείες, όπως και οι γάμοι και τα βαφτίσια, είναι εκδηλώσεις ανοιχτές στον κόσμο από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, σε όλους τους γνωστούς πολιτισμούς. Ένα έθιμο αν δεν προσφέρει κάτι, κρίνεται ως παρωχημένο και εγκαταλείπεται.
Κι αν με το γάμο και τα βαφτίσια δηλώνεις τη χαρά σου στον κόσμο, τι προσφέρει η διαδικασία μιας ανοιχτής μακρόσυρτης κηδείας;
 
Παρόλο που ανθρωπιστικά έχουμε κάνει βήματα σαν είδος από το παρελθόν, μας χαρακτηρίζει πλέον μια γενικευμένη λατρεία της εσωστρέφειας. Είναι πολύ σημαντικός ο προσωπικός χώρος του άλλου.
Προσπαθούμε όλο και περισσότερο να μην εισβάλλουμε στον προσωπικό χώρο του άλλου και να μην αφήνουμε άλλους να εισβάλουν στον δικό μας.
Μας επιτρέπουμε να είμαστε όλο και λιγότερο προσβλητικοί, να μη φέρνουμε σε δύσκολη θέση τον άλλον, να μην έχουμε δικαίωμα να εισβάλλουμε στον ψυχισμό του άλλου αν δε μας το επιτρέψει.
 
Σαν φυσικό επόμενο, η ιδέα του να αφήσεις τον άλλο να παλέψει και να διαχειριστεί το πένθος του μόνος.
Να αφήσεις τον άλλο να αποφασίσει εκείνος πώς και πότε θα δεχθεί εξωτερική βοήθεια, να ισορροπήσει πρώτα συνομιλώντας με τον εαυτό του ή με έναν ειδικό.
Το πρόβλημα εδώ είναι πως θεωρούμε το άτομο, τον εαυτό, σαν ένα αδιαίρετο σώμα.
Όμως ο εαυτός διαχωρίζεται, στο συνειδητό, το οποίο είμαστε εμείς, οι σκέψεις μας λογικές ή παράλογες και στα παρακάτω στρώματα υποσυνειδήτου και ασυνειδήτου, τα οποία λειτουργούν σχεδόν αποκλειστικά αυτόνομα από εμάς.
Και το μεγαλύτερο έλεγχο του εαυτού μας, του ψυχισμού μας, τον έχουν αυτά τα στρώματα.
Και έχουν σχεδιαστεί, έτσι ώστε να μας προστατεύουν.
 
Δεν μπορούμε εύκολα να εισβάλλουμε στο υποσυνείδητό μας. Ακριβώς για αυτόν το λόγο καταφέρνει ο οργανισμός να αποβάλλει τραυματικές εμπειρίες από τη μνήμη μας, από τη συνειδητή μνήμη μας.
Στην προσπάθειά του να προστατέψει το συνειδητό εαυτό μας, το υποσυνείδητό, είναι ικανό να παραλλάξει την ίδια τη φύση της πραγματικότητας, σαν ανάμνηση, να μας φτιάξει μια πραγματικότητα που μας βολεύει, με αποτέλεσμα η επίπονη για μας αλήθεια να θαφτεί κάπου βαθειά στη μνήμη μας.
Παιδιά που έχουν βιώσει σεξουαλική κακοποίηση, καταφέρνουν να θάψουν και να παραλλάξουν τις επίπονες αναμνήσεις τους για χρόνια.
Είναι τεράστια η δύναμη της ανθρώπινης αυθυποβολής, προκειμένου να μην αντιμετωπίσει τον πόνο.
Το πρόβλημα εδώ όμως είναι πως παρόλο που η ανάμνηση του πόνου θάβεται, ο ίδιος ο πόνος και το γεγονός που τον προκάλεσε, παραμένουν. Και κρυμμένα από την κρίση μας, γιγαντώνονται σιγά σιγά μέσα μας.
Σαν μια πληγή που ποτέ δεν έκλεισες γιατί αποφάσισες να χαπακώνεσαι στα παυσίπονα για να ξεχάσεις τον πόνο, με αποτέλεσμα η πληγή να γίνεται όλο και μεγαλύτερη, όλο και πιο επικίνδυνη.
 
Όταν σε μια δύσκολη στιγμή του δίνουμε στον άλλο το χώρο του, σε μια ψευδαίσθηση σύγχρονης αυτονομίας, στην ουσία στέλνουμε τον άλλο μόνο σε μια μάχη με το υποσυνείδητό του, που θα κάνει τα πάντα για να τον απομονώσει από την επίπονη ανάμνηση, για να τον κάνει να ξεχάσει.
 
Σε αυτή τη σύγχρονη εποχή της εσωστρέφειας, οι καλλιτέχνες, οι θιασώτες της έκθεσης πληθαίνουν.
Eκτός από τα ναρκισσιστικά και τα δημιουργικά ένστικτα, τι άλλο εξυπηρετεί η έκθεση;
Η έκθεση επιφέρει την ψυχολογική κάθαρση.
Ας πάρουμε το πιο απτό παράδειγμα του ηθοποιού.
Η σκηνή είναι η απόρριψη και η αποδοχή εις την 100η.
Αν αναλογιστούμε λίγο πως λειτουργεί η ανθρώπινη επικοινωνία, θα θυμηθούμε τις φορές που νιώσαμε ουσιαστική σύνδεση με κάποιον. Τέτοιες στιγμές ο άλλος βλέπει κάτι σε μας, κάτι οικείο προς τον ίδιο, μια ανάμνηση, ένα βίωμα και κάπως καταφέρνει να αποκοδικωποιήσει μια αλήθεια μας, να μας καταλάβει.
Eίναι οι στιγμές που κάπως κοσμικά ταυτίζονται οι συνειδήσεις μας και ο άλλος μπαίνει μέσα μας, κατανοεί τη σκέψη μας και το αίσθημά μας 100%.
Στιγμές σύνδεσης.
 
Στη σκηνή λοιπόν, όσο και αν ο καλλιτέχνης παλέψει να μην αποκαλυφθεί η αλήθεια του, βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπος με 100 μάτια που μπορεί να δουν κάτι σε αυτόν, να συνδεθούν κάποια στιγμή μαζί του και για λίγο εντελώς μαγικά να δουν μέσα του.
Kαι εδώ έρχεται η αυτογνωσία.
Όταν ο εαυτός μας δε μας επιτρέπει να τον γνωρίσουμε (από άμυνα) τότε γνωρίζουμε τον εαυτό μας, μέσα από τα μάτια του άλλου. Κοιτάμε στα μάτια αυτού που μας έχει καταλάβει, που μας έχει αποκωδικοποιήσει (ένα κομμάτι μας τουλάχιστον) και καταλαβαίνουμε και εμείς επιτέλους αυτό το κομμάτι μας, την ύπαρξή του.
O καλλιτέχνης ανακαλύπτει τον εαυτό του στα μάτια του διαισθητικού θεατή του.
 
Και ας έρθουμε τώρα στο πένθος. Αφήνοντας το άτομο μόνο του, το αφήνουμε να παλέψει με ένα υποσυνείδητο που θα του υψώσει άμυνες για να αντιμετωπίσει τον πόνο, που θα προσπαθήσει να τον αποτρέψει από το να έρθει σε επαφή με το αίσθημά του, με την αλήθεια του.
Η έκθεση όμως, φέρνει πάνω σε αυτό το άτομο 100 μάτια, έτοιμα να εισβάλλουν άβολα και άγαρμπα μέσα σε αυτές τις άμυνες.
Του δίνει συμπολεμιστές στη μάχη με τον εαυτό του.
Πόσες φορές αισθανθήκατε άβολα, γιατί κάποιος χωρίς κανένα δικαίωμα σας είπε κάτι για εσάς που δε θέλατε να παραδεχτείτε, αλλά με την πάροδο του χρόνου, συνειδητοποιήσατε πως είχε δίκιο και σας βοήθησε;
 
Όταν συνδέεσαι με έναν άνθρωπο, η σχέση που δομείτε, δημιουργεί έναν νέο κόσμο, ένα δικό σας κοινό σύμπαν, έναν δικό σας κοινό εαυτό ίσως.
Μαζί του είστε ο άνθρωπος που είστε με αυτό το άτομο, ανεπαίσθητα διαφορετικός από ότι είστε με τον υπόλοιπο κόσμο.
Και όταν αυτό το άτομο πεθαίνει, αυτή η εκδοχή του εαυτού σας, αυτό το κομμάτι σας πεθαίνει μαζί του.
Ένα κομμάτι σας τραβιέται στον κόσμο των νεκρών κάθε φορά που χάνετε ένα δικό σας άτομο.
Και η άρνησή σας να το παραδεχτείτε, κινδυνεύει να σας κρατήσει αρκετό διάστημα στον κόσμο των νεκρών, ένας ζωντανός περιφερόμενος άνθρωπος με νεκρωμένα συναισθήματα, που νομίζει πως έχει διαχειριστεί επιτυχημένα τον πόνο του.
 
Και εδώ έρχεται το μυστήριο της κηδείας. Καθώς ο πενθών ταξιδεύει με τον δικό του άνθρωπο στον κόσμο των νεκρών, καθώς το υποσυνείδητό του, του υψώνει άμυνες ώστε να νεκρώσει το αίσθημά του, αναγκάζεται αυτός ο άνθρωπος να έρθει στην άβολη θέση να συναναστραφεί με 100 άτομα.
Αναγκάζεται να εκτεθεί στην ευάλωτη στιγμή του σε άκυρο κόσμο.
Και τότε υψώνει μεγαλύτερες άμυνες για να μη δει κανείς μέσα του και νιώθει τις μυτερές ματιές των γύρω του και νιώθει τον πόνο για το νεκρό του και η διαδικασία αυτή επιμηκύνεται βασανιστικά και αρχίζει σιγά σιγά να χάνει τον έλεγχο, να θολώνει, να παραδίνεται.
Και είναι εκείνη η στιγμή που στην προσπάθειά του να διαχειριστεί την κατάσταση χάνει τη μπάλα, δεν μπορεί πλέον να ορθώσει τις άμυνές του και το άτομο έρχεται πλέον αντιμέτωπο με τον πόνο του πρόσωπο με πρόσωπο, άμεσα.
Σαν μια επιταχυμένη διαδικασία ψυχοθεραπείας.
Και μέσα από την έκθεση, μέσα από το μέσο που βίαια και άγαρμπα σμπαραλιάζει τον προσωπικό χώρο του ατόμου, τις άμυνές του, το άτομο καταφέρνει να γκρεμίσει τα τείχη που έχει υψώσει ο εαυτός του για να τον προστατέψει.
Καταφέρνει στην προσπάθειά του να προστατεύσει την αλήθειά του, από τον εαυτό του και τους γύρω του, να την αντικρύσει κατάματα, σε ένα ταχύ ψυχoσυναισθηματικό σοκ.
Καταφέρνει να ξαναδώσει πνοή στα συναισθήματα του πόνου του για τον νεκρό του.
Καταφέρνει επομένως να αποδεχθεί το θάνατο του δικού του ανθρώπου, να τον αποχαιρετήσει και να ταξιδέψει πίσω στον κόσμο των ζωντανών.
 
Μην αποφεύγετε τις κηδείες, μην προσπαθείτε να τις περάσετε ανώδυνα, μην αυθυποβάλλεστε για να τις αντέξετε.
Οι ζωντανοί με τους ζωντανούς και οι πεθαμένοι με τους πεθαμένους.
Facebook Comments
(Επισκέφθηκε 333 φορές)
Hobo with a pen

Hobo with a pen