Το πείραμα συμμόρφωσης του Asch και το ψέμα που ταΐζουμε στον εαυτό μας για την αυτονομία της σκέψης μας

ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Το πείραμα συμμόρφωσης του Asch και το ψέμα που ταΐζουμε στον εαυτό μας για την αυτονομία της σκέψης μας

Στο πείραμα συμμόρφωσης του Asch, το οποίο επισυνάπτουμε, ατομικότητες κλήθηκαν να απαντήσουν σε προφανείς ερωτήσεις (όπως ποια γραμμή από τις τρεις είναι μεγαλύτερη), μέσα σε συλλογικότητες όπου έδιναν εντεταλμένα λάθος απάντηση.
Στο πείραμα  το 75% των υποψηφίων έδωσε λάθος απάντηση έστω μια φορά.
Είτε επειδή προσπαθούσε να ταιριάξει με το σύνολο,
είτε επειδή η αυτοπεποίθησή του κλονιζόταν βλέποντας όλοι να λένε το αντίθετο από τον ίδιο,
είτε επειδή σαν άνθρωποι έχουμε ένστικτα προσαρμοστικότητας που μας κάνουν όταν μπαίνουμε σε μια συνθήκη ή ένα πλαίσιο, να εφαπτόμαστε ασυναίσθητα στους σχηματισμούς του.

Το αστείο είναι ότι όλοι θεωρούμε για τον εαυτό μας πως ανήκουμε στο υπόλοιπο 25%, όλοι νιώθουμε ξεχωριστοί, αυτόνομοι και οικτίρουμε όσους ακολουθούν το ρεύμα, όσους “τους πιάνουν κορόιδα”.

Το ακόμα πιο αστείο είναι ότι στο πείραμα του Asch οι σωστές απαντήσεις είναι κάτι παραπάνω από προφανείς. Οπότε 75% των ατόμων έδωσε λάθος απάντηση σε κάτι οφθαλμοφανές.
Αν το πάμε στα πλαίσια μιας κοινωνικής ιδέας ή φιλοσόφησης, όπου τα όρια μεταξύ λάθους και σωστού, ηθικού και ανήθικου δεν είναι τόσο διακριτά, πόσο ποσοστό από όλους μας λέτε να επηρρεάζεται από το πλαίσιο, την ομάδα στην οποία ανήκει, στο να πάρει λάθος αποφάσεις;
Να πούμε ότι τελικά μένει ένα 5% που μένει ανεπηρρέαστο από τις επιρροές του πλαισίου στο οποίο κινείται;
Που δεν πιστεύω καν ότι είναι 5%, το γράφω απλά ώστε όσοι διαβάζετε να βάλετε τον εαυτό σας μηχανικά σε αυτό το 5%, να νιώσετε καλά και να συνεχίσετε να διαβάζετε.

Είναι παγκόσμιο φαινόμενο, που ίσως στην Ελλάδα τονίζεται λίγο περισσότερο λόγω της ροπής προς την πόλωση που έχουμε σαν λαός.
Και αυτό που θα ‘πρεπε να μας λέει είναι να βγαίνουμε συνεχώς από το μικρόκοσμό μας, να ισορροπούμε λίγο την τραμπάλα της σκέψης μας, ανάμεσα σους “δικούς μας” και τους αντιφρωνούντες.
Να μην αγιοποιούμε τα μέλη, τις ιδέες, τα πρόσωπα και τις απόψεις όσων ανήκουν στο δικό μας ιδεολογικό στρατόπεδο και στον αντίποδα να μην αντιμετωπίζουμε σαν ποδηγετημένα ζόμπι όσους ανήκουν σε άλλο στρατόπεδο.
Μιλάμε για ένα ζώο με αίσθηση που δεν είναι σε θέση να γνωρίζει, ποια ιδέα του, ποια σκέψη του, ποια αντίληψή του, είναι αμειγώς δικιά του και ποια τον έχουν επηρρεάσει ή και οδηγήσει τρίτοι στο να την αποκτήσει.
Είναι λίγο τραγικό λοιπόν αυτό το ζώο με αίσθηση, να φανατίζεται πίσω από τις ομάδες, τα πλαίσια, τις συνθήκες στις οποίες ανήκει και να υψώνει το δάχτυλο στους αντιφρωνούντες, κατατάσσοντάς τους είτε σαν χειραγωγημένα πρόβατα είτε σαν δαιμονικούς αιμοπότες εκμεταλλευτές.

Είναι λίγο αστείο αυτό το ζώο με αίσθηση να παίρνει τόσο τον εαυτό του στα σοβαρά, σε τέτοιο βαθμό που κάθε διαφορετικότητα στη σκέψη να την αντιμετωπίζει ή με ειρωνία και ανωτερότητα ή με καχυποψία..
Μόλις εκθρονίσουμε τον εαυτό μας από το βάθρο που του χτίζουμε καθημερινά για να αισθανόμαστε ασφαλείς (απέναντι στην αυτοκριτική μας και μόνο που τόσο φοβόμαστε), τότε θα μπορέσουμε να δικαιολογήσουμε και να κατανοήσουμε και τον απέναντί μας.
Τέτοια πειράματα, είτε θα τα δούμε σαν κοινωνικές παρατηρήσεις και θα κρίνουμε την άμοιρη κοινωνία που δε μας αγγίζει,
είτε θα τα δούμε σαν τον καθρέφτη μας και θα αράξουμε λίγο την πέτσα μας, θα κλονιστούμε, θα αυτοαμφισβητηθούμε και θα αυτοκριθούμε μέχρι να αποκαθηλωθούμε και να ισορροπήσουμε ξανά σε νέα βάση.
Κι αυτή η διαδικασία, αυτός ο κύκλος, πρέπει να κρατάει αιώνια γιατί αν ξεχαστείς και βάλεις για λίγο το στέμμα στο κεφάλι σου, είναι πολύ γλυκό μετά για να το αφαιρέσεις.

Facebook Comments
(Επισκέφθηκε 226 φορές)
Hobo with a pen

Hobo with a pen